Hotel Lavina Jahorina

 

.

Godišnjica NATO agresije na Republiku Srpsku

Godišnjica NATO agresije na Republiku Srpsku

U jeku ratnih dejstava i borbe za odbranu Republike Srpske, na Vojsku Republike Srpske, a koja je držala front od oko 1600 kilometara, se je obrušio pored takozvane „Armije BiH“, HVO i vojske Hrvatske, još jedan neprijatelj. 30. avgusta 1995. godine je počela NATO agresija na Republiku Srpsku pod nazivom „Odlučna sila“ koja je prekinuta 12. i 13. septembra zbog lošeg vremena, a potom je 14. septembra postignut dogovor da Vojska Republike Srpske povuče teško oružje iz takozvane Zone bezbednosti što je i učinjeno zaključno sa 17. septembrom.

Zemlje koje su učestvovale u NATO agresiji na Republiku Srpsku su: Francuska, Italija, Holandija, Španija, Turska, Britanija i SAD. Povod za agresiju NATO pakta bila je eksplozija na sarajevskoj pijaci Markale, koja se dogodila 28. avgusta 1995. godine, a za koju je optužena Vojska Republike Srpske. Danas, kao i onda, se spori oko toga ko je odgovoran za ovu eksploziju. Danas po izjavama tadašnjih pripadnika UN-a u Haškom tribunalu i ostalih upućenih u ovaj događaj stoji to da se ne može utvrditi odakle je došla granata, a moguće je i to, da je „Armija BiH“ izvršila zločin nad sopstvenim stanovništvom kako bi izazvala NATO napade na Republiku Srpsku i položaje Vojske Republike Srpske.

U izveštaju nezavisne komisije iz tog perioda navedeno je da „ne postoje jasni dokazi da su granate došle sa srpskih položaja“, što je potvrdio i Jasuši Akaši, tadašnji izaslanik generalnog sekretara UN za Balkan.

Tadašnji komandant UNPROFOR-a general Majkl Rouz izjavio je nakon eksplozije da ne može da se utvrdi odakle je granata ispaljena.

Ruski pukovnik Andrej Demurenko, koji je bio komandant ruskog mirotvoračkog bataljona u Sarajevu i koji je učestvovao u istrazi, izjavio je da su Srbi „nepravedno bili optuženi samo da bi NATO imao povod za napad“.

On je istraživao slučaj „Markale“ na osnovu analize koju su napravili Francuzi. Neposredno nakon granatiranja pijace u Sarajevu, obišao je i mesto odakle su navodno gađali srpski minobacači. Na površini od stotinu metara, gde je trebalo da budu zakopani navodni minobacači, nije bilo apsolutno nikakvih tragova na travi. Demurenko je i u oktobru 2012. godine, kao prvi svedok odbrane na suđenju predsedniku Radovanu Karadžiću u Haškom tribunalu, ponovio da minobacačka granata na sarajevskoj pijaci Markale nije mogla biti ispaljena sa položaja Vojske Republike Srpske.

„Markale nisu bile pogođene minobacačkom granatom, to je bio teroristički akt na ulicama Sarajeva“, rekao je on na svedočenju.

Moskovski istoričar Konstantin Nikiforov došao je do informacija da u avgustu 1995. godine Markale nisu gađane iz minobacača, već su, po scenariju zapadnih obavještajnih službi, tu krvavu akciju obavili muslimani, sa jedne od susjednih višespratnica.

Ali, uprkos svim dokazima i saznanjima, međunarodna zajednica je optužila Vojsku Republike Srpske i iskoristila to granatiranje kao povod za bombardovanje.

Ovo je bilo prvo NATO bombardovanje u njegovoj istoriji i prva borbena akcija nemačkog Luftvafea nakon 1945. godine.

U ratu sa NATO-om Vojska Republike Srpske je uspela da obori četiri neprijateljska aviona od kojih su bili dva američka F-16 i dva francuska Miraž-2000. Impresivan je i podatak da je Vojska Republike Srpske uspela da obori više neprijateljskih aviona NATO-a, nego Vojska Savezne Republike Jugoslavije četiri godine kasnije.

“Odlučna sila” usledila je dvadesetak dana nakon pada Republike Srpske Krajine. Kada se pogleda razvoj događaja tog avgusta 1995. godine, jasno je da je cilj bio slabljenje moći Vojske Republike Srpske, koja je bila u znatnoj borbenoj prednosti u odnosu na neprijatelje.

O agresiji NATO-a na Republiku Srpsku razgovarali smo sa vojno-političkim analitičarem Gostimirom Popovićem:

To jedan od najtipičnih primera upotrebe nesrazmernih snaga, takozvana „Balkanska kampanja“ koja je organizovana 1995. godine protiv Republike Srpske i u kojoj su učestvovale skoro sve članice NATO saveza, naravno pod rukovodstvom SAD. Najviše su „radili“ sa „tomohavcima“, odnosno krstarećim projektilima, a bilo je i dejstava iz vazdušnog prostora, a pogotovo po onim objektima koji nisu mogli biti dobro branjeni . Međutim, značajno je tu reći da je udar isprovociran, da je urađen zbog ničega i da je on jednostavno bio u službi ovih snaga koje su radile protiv Republike Srpske, a to su tadašnje muslimansko-hrvatske snage. Oni su bili praktično vazdušna podrška koja je trebala da pomogne njihove snage. Kada se govori o odnosima snaga, ne može se govoriti o odnosu snaga zato što po svim parametrima Republika Srpska je imala snaga kao jedan mali aerodrom, i to pola tih snaga, a dejstvovano je sa nosača aviona, sa svih aerodroma u Italiji, sa izviđanjem dva „avaksa“, jednog iznad Mađarske, drugog iznad Jadranskog mora i koristili su izuzev Srbije sve teritorije u okruženju za prelet avijacije. Tako da se o odnosu snaga i korektnosti ne može govoriti. Međutim to je jedna od karakteristika upotrebe NATO saveza, da „rade“ samo onda kada su u prednosti najmanje 20:1, a u ovom slučaju bilo je 2000:1. Može se reći da je to bila nelegitimna vazdušna kampanja i u kojoj su korištena sredstva koja nisu čak ni tada bila dozvoljena. Pogotovo ubojita sredstva sa osiromašenim uranijumom koja će tek kasnije pokazati sve svoje negativne stvari i možemo očekivati da će posledice tih dejstava da se vide još mnogo, mnogo godina unapred. Jedan opšti zaključak je da je to jedna potpuno nelegetimna i nelegalna akcija, i svrstavanje na jednu stranu u pokušaju da se na neki način stavi pod kontrolu Republika Srpska. I pod svim tim uslovima i „aktivnostima“ i pored sredstava za vazdušno osmatranje i javljanje Republika Srpska je smogla snage da prati dejstva avijacije, da obezbedi da budu što manji gubici, tako da je i u analizama NATO snaga vazdušne „Balkanske kampanje“, odnosno, iznenadilo ih je koliko su mali efekti bili u odnosu na upotrebljene snage. Prema tome Vojska Republike Srpske je veoma dobro vešto koristila svoje mogućnosti i uspela je da izađe sa najmanjim mogućim gubicima i pored tako snažnih dejstava.

Istovremeno sa “Odlučnom silom” pokrenuta je i NATO akcija “Mrtvo oko” čiji je cilj bio onesposobljavanje protiv-vazdušnog sistema odbrane Vojske Republike Srpske. Tom prilikom bombardovan je radar na Jahorini. (Na ovoj lokaciji bivšeg radara PVO VRS u Republici Srpskoj, NATO će u narednom vremenu postaviti radar raketnog štita NATO).

Ukupan broj bačenih bombi na položaje Vojske Republike Srpske iznosi 1.026, od čega 708 vođenih bombi. Ukupna težina bačenog eksploziva iznosi oko 10.000 tona, a u toku bombardovanja ubijena su 152 srpska civila. Tačan broj posrednih žrtava se i ne zna jer je NATO koristio municiju sa osiromašenim uranijom od kojeg je veliki broj stanovništva oboleo od neke vrste karcinoma, naročito meštani Hadžića.

Bombardovanje Republike Srpske od strane NATO je bilo početak, i prvo u nizu agresija na suverene zemlje širom sveta, a koje i dan danas traje. Sve zemlje na koje je NATO izvršio napad postale su potčinjene njemu i zapadnim silama.

Prisustvo NATO-a u Republici Srpskoj od agresije 1995. godine je konstantno u većem ili manjem obimu i o njegovom odlasku iz Republike Srpske ne postoji nikakav datum. NATO planira da instalira deo NATO raketnog štita u Republici Srpskoj sa kojim bi se Republika Srpska stavila na jednu od strana u današnjem svetskom vojnom poretku. NATO šalje vojnike iz Republike Srpske u razne konfliktne zone sveta.

Na javnosti, a naročito vlastima u Republici Srpskoj je da ovom ozbiljnom geopolitičkom pitanju sudbine Republike Srpske posvete ogromnu pažnju i iskoriste sve moguće mehanizme za održavanje referenduma o pristupanju Republike Srpske NATO-u, da bi se narod izjasnio o ovom veoma važnom pitanju za Republiku Srpsku, a da Republika Srpska definiše odnos prema NATO-u, kao što se je Srbija zauzela stav da je neutralna država.

(Glas Rusije)